Μία από τις δυνατότητες με τις οποίες είναι εφοδιασμένος κάθε άνθρωπος είναι η λειτουργία της μνήμης. Οι μνήμες μας είναι εκείνες που απαρτίζουν το παρελθόν μας, επισκέπτονται το παρόν μας και πολλές φορές καθορίζουν το μέλλον μας. Όταν αντλούμε από τη μνήμη καυτό και συχνά γλυκόπικρο υλικό, σημαίνει πως καταδυόμαστε στα έγκατα ανθρώπων και γεγονότων, στιγμών και εικόνων που έμειναν ανεξίτηλες μέσα μας, μας χάραξαν, μας σημάδεψαν βαθιά. Οι αναμνήσεις και οι θύμησες είναι σύντροφοι του μνημονικού μας, παγίως επιφανειακές, όπου κρατούν τα εντυπωσιακά, καλά και κακά, στοιχεία μιας περασμένης εμπειρίας. Με απλά λόγια, οι ευχάριστες αναμνήσεις μας προδιαθέτουν θετικά για το παρόν και το μέλλον, ενώ οι δυσάρεστες αρνητικά. Αυτό σημαίνει πως στη μια περίπτωση μας συντροφεύουν και στην άλλη μας στοιχειώνουν. Κάποιοι σοφοί θεωρούν ότι οι μνήμες μας είναι φυσικές οντότητες που κατοικούν σε μια γωνιά του μυαλού μας και είναι υπεύθυνες για την πορεία της ζωής μας, μιας και συνδέονται άρτια με την καθημερινότητά μας και συμπορεύονται μαζί της. Έχουν και οι αναμνήσεις και οι θύμησες την αξία τους, λοιπόν, αφού, πολλοί από τους ποιητές αυτού του κόσμου αλλά και συγγραφείς γενικότερα στηρίζουν όλο τους το έργο ή κομμάτι αυτού σε όσα βαθιά και ανεξίτηλα φώλιασαν στην μνήμη του μυαλού τους.
Ένα βιβλίο γεμάτο μνήμες πήρα σήμερα στα χέρια μου, γραμμένο από την πένα του ποιητή Θανάση Καλλονιάτη. Το πρώτο του λογοτεχνικό «βήμα», που φέρει τον τίτλο «Πρώτα βήματα» και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΑΛΦΑ ΠΙ. Ο τίτλος του βιβλίου έχει και τον λόγο ύπαρξής του φυσικά, μιας και ο ποιητής κάνει τα πρώτα του συγγραφικά βήματα στον κόσμο της ποίησης. Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε δύο μέρη, με διαφορετικές θεματικές στο καθένα από αυτά. Το πρώτο μέρος φέρει τον τίτλο «ΜΝΗΜΕΣ ΕΛΛΑΔΑΣ» και περιλαμβάνει 15 ποιήματα, ενώ το δεύτερο μέρος τιτλοφορείται «ΣΤΙΓΜΕΣ ΜΟΥ» και περιλαμβάνει 20 ποιήματα. Στο πρώτο μέρος ο ποιητής κάνει μια αναδρομή σε γεγονότα του παρελθόντος της χώρας μας, σε χαμένες πατρίδες, σε εδάφη ελληνικά που έπεσαν άδικα στα χέρια των κατακτητών. Σε γεγονότα, όπως είναι η Άλωση της Κωνσταντινούπολης και η κατάκτηση της Αγιάς Σοφιάς, το Ολοκαύτωμα των Ψαρών και οι αρπαγές των κατοίκων της στα σκλαβοπάζαρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η Ελληνική Επανάσταση, η καταστροφή της Σμύρνης και το μεγάλο προσφυγικό πρόβλημα που δημιουργήθηκε μετά. Έντονα είναι φυσικά και τα στοιχεία που ανακαλύπτουμε στους στίχους του από τον τόπο καταγωγής του, που δεν είναι άλλος από το νησί της Λέσβου αλλά και το νησί της Χίου, ένα μέρος το οποίο σημαίνει πολλά για τον ποιητή.
''Μες' τους αιώνες που περνούν, στέκεσαι εκεί μονάχη
αναπολώντας κλαίγοντας τη δόξα την παλιά,
που βασιλείς περνάγανε από την ωραία πύλη
και πλήθος ζητωκραύγαζε απ' την πολύ χαρά..''
Οι συγκεκριμένοι στίχοι είναι αφιερωμένη στην Αγιά Σοφιά, όταν τα τότε εδάφη ήτανε Βυζαντινά, όταν εκείνη αγέρωχη έστεκε στο ίδιο σημείο που στέκει και σήμερα αλλά με την διαφορά ότι το έδαφος που την φιλοξενούσε τότε δεν ήταν Οθωμανικό. Ο ποιητής στο πρώτο μέρος κάνει μια μεγάλη αναφορά στα ελληνικά χώματα που πέρασαν στα χέρια των Τούρκων μέσα από πολέμους, λεηλασίες και πολύ θανατικό. Στα δεινά που πέρασε ο ελληνισμός των εκεί τόπων από το μαχαίρι του “εχθρού”. Στην καταδυνάστευση που υπέστη κάθε άνθρωπος και στο αναγκαίο κάλεσμα για ελευθερία. Ένιωσα έντονα μέσα από τα γραφόμενά του τον “βαρύ” και άσχημο ψυχισμό που τον διακατείχε καθώς έγραφε. Το άδικο που τον έπνιγε για όσα δικά μας γίναν ξένα, την αναπόληση πραγμάτων, την νοσταλγία, τον φόβο που ένιωσαν οι ήρωες των ποιημάτων του μπροστά σε ένα σπαθί και το ποθούμενο μια μέρα να γυρίσουν όλα πίσω.
Στο δεύτερο μέρος της συλλογής ο ποιητής ξυπνά ξανά τις μνήμες του και τις κάνει στίχους, αυτή τη φορά όμως οι μνήμες είναι εκείνες οι στιγμές της προσωπικής του παρελθοντικής ζωής, των δικών του αναμνήσεων, των ανθρώπων που πέρασαν από τη ζωή του, που κάτι του άφησαν, κάτι του πήραν, κάτι του έκλεψαν, κάτι του χάρισαν. Ανθρώπους που πόθησε, στιγμές που επιδίωξε να αναβιώσει ξανά, εμμονές που συχνά κυρίευαν τις νύχτες του και βρήκαν αποκούμπι στο χαρτί, διέξοδοι που εμφανίστηκαν μπροστά του μέσα από δυο μάτια, μέσα από λέξεις και συλλαβές. Μια εκ βαθέων εξομολόγηση του ποιητή για όσα λαχταρά η ψυχή του, υλικά και άυλα, ανθρώπινα και μη.
''Στου μυαλού σου περπατώ τις απόκρυφες σκέψεις
ψάχνω διέξοδο να βρω
στις ματιές σου και τις λέξεις..''
Η στέρηση για ένα αγαπημένο του πρόσωπο, η ανάγκη να αγαπηθεί όσο αγάπησε, ο πόθος του για ένα άγγιγμα αλλά και τα καλά φυλακισμένα του θέλω τον κάνουν να νιώθει γρανάζι μιας νοητής μηχανής. Μιας μηχανής που κινεί τα νήματα μιας ζωής που μόνο στα όνειρά του την ζει όπως εκείνος ήθελε, χωρίς περιορισμούς, δεσμεύσεις και ασήμαντες προϋποθέσεις.
''Γρανάζι εγώ σε νοητή μηχανή
σήμερα πάλι είσαι εκεί
να σε κοιτάω, να με κοιτάς
νιώθω πως μ΄αγαπάς..''
Αφήνει την ψυχή του στα χέρια μας, να την διαβάσουμε και να την ερμηνεύσουμε όπως εμείς επιθυμούμε. Εκείνος αυτό που μπόρεσε να κάνει για μας ήταν να αφήσει όλη την ρομαντική του φύση και όλη την αλήθεια που κρύβεται μέσα του να φτάσει στα δικά μας μάτια, γεμίζοντάς μας με μια πληθώρα συναισθημάτων.
Η γραφή του είναι αρκετά κατανοητή, απλή αλλά όχι απλοϊκή. Οι περιγραφές πολύ ενδιαφέρουσες, με μια έντονη έμφαση σε συναισθήματα, με κυρίαρχο πρωταγωνιστή τον έρωτα σε κάποια από αυτά, την ανθρώπινη ανάγκη για ένωση δυο ψυχών αλλά και το βάρος περιττών δεσμεύσεων που άθελά μας και εν αγνοία μας, φορτωνόμαστε, σε κάποια άλλα.
Ακόμη και το εξώφυλλο του βιβλίου του είναι βασισμένο σε μια ανάμνησή του, όταν εκείνος σε έναν περίπατό του, σε γνωστό δρόμο του νησιού του αντιλήφθηκε ότι έχει την ανάγκη να μεταφέρει στο χαρτί εικόνες και θύμησες της ζωής του και όχι μόνο. Στο εξώφυλλο του βιβλίου απεικονίζεται ένας άντρας να περπατά σε αυτόν τον δρόμο και να κάνει τα “Πρώτα βηματά” του στον κόσμο της ποίησης. Στο τέλος της διαδρομής ίσως και να βρήκε αυτό που αναζητούσε, ίσως τελικά η ποίηση να είναι κι ένας δρόμος για τα πολυπόθητα ζητούμενά μας. Με την προτροπή, λοιπόν, του ποιητή στο οπισθόφυλλο του βιβλίου να βρούμε στους στίχους του κάτι από τον εαυτό μας, έχω να πω με απόλυτh σιγουριά ότι και οι δικές μου μνήμες έστησαν χορό καθ’ όλη τη διάρκεια της ανάγνωσης.
